"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud Nr 2 (95)/2020

Spis artykułów

Wykorzystanie wyników badań współczesnej aktywności tektonicznej do oceny chwilowego poziomu zagrożenia zdarzeniem sejsmicznym na obszarach wydobywczych południowo-zachodniej Polski

Strony: 5-15

Zmiany tektonicznego pola naprężeń w jednostce Depresji Świebodzic są powodem skomplikowanej kinematyki bloków skalnych. Pole sił tektonicznych wytwarza efekty rotacji, ruchów poziomych i pionowych skalnych bloków rozdzielonych licznymi uskokami. System pomiarowy Laboratorium Geodynamicznego w Książu, składający się z instrumentów stojących na skalnych blokach, jest naturalnym detektorem aktywności tektonicznej. System ten pozwala na wyznaczanie chwilowych wartości funkcji aktywności tektonicznej z mikrometryczną dokładnością. Porównanie zmian funkcji aktywności tektonicznej i ich pochodnych z czasowym rozkładem zdarzeń sejsmicznych w obszarach Dolnego i Górnego Śląska wskazuje, że trzęsienia ziemi występują zgodnie ze szczególnymi i powtarzającymi się stanami procesu deformacji tektonicznych górotworu Depresji Świebodzic. Ta obserwacja wzmacnia tezę o istnieniu wielkoskalowego, jednorodnego pola naprężeń tektonicznych, którego zasięg w tym samym czasie obejmuje obszary Depresji Świebodzic oraz regiony górnicze Czech, Górnego i Dolnego Śląska. Wiarygodność tej tezy jest niezależnie potwierdzona przez wieloletnie pomiary horyzontalnych składowych ruchów skorupy ziemskiej, wykonanych technikami satelitarnymi przez sieć stacji GNSS, SLR, DORIS i VLBA, rozmieszczonych na płycie europejskiej. W obszarze Europy Centralnej pomiary te pokazują jednorodne pole horyzontalnych prędkości przesuwu Płyty Europejskiej. Jednorodny ruch płyty jest wynikiem działania jednorodnego, wielkoskalowego pola sił tektonicznych, które ten ruch wywołują. Bieżący stan wielkoskalowego jednorodnego pola naprężeń tektonicznych ma duży wpływ na wywołanie wstrząsu sejsmicznego. Przedstawione wyniki badań zjawisk tektonicznych są dedykowane potrzebie wzmocnienia wiedzy o aktualnej możliwości zajścia zdarzenia sejsmicznego. Problem ten ma kluczowe znaczenie dla poprawy warunków bezpieczeństwa robót górniczych w obszarach wydobywczych Górnego i Dolnego Śląska.

Zarządzanie bezpieczeństwem w obszarach przemysłowego narażenia na ołów – prezentacja dobrych praktyk produkcyjnych i higienicznych obowiązujących w hutach miedzi należących do KGHM Polska Miedź S.A.

Strony: 17-31

Niniejsza publikacja prezentuje dobre praktyki produkcyjne i higieniczne, stosowane w obszarach produkcyjnych, w których występuje narażenie na metale ciężkie, w szczególności na ołów. Autorzy omawiają stosowane rozwiązania, dotyczące organizacji pracy i zarządzania BHP w hutach miedzi Głogów i Legnica, należących do KGHM Polska Miedź S.A. w Lubinie. Celem podejmowanych działań w tym zakresie jest niedopuszczenie do ewentualnych „odsunięć” pracowników przez lekarzy medycyny pracy ze stanowisk pracy narażonych na pyły ołowiu i jego związki (Pb) ze względu na podwyższony poziom Pb we krwi (przekroczenie dopuszczalnego stężenia biologicznego – DSB). Konsekwencją takiej praktyki jest ograniczenie rozwoju schorzeń zawodowych pracowników, wynikających z narażenia na metale ciężkie, w szczególności na ołów. KGHM Polska Miedź S.A. w Lubinie produkuje rocznie około 30 000 ton [KGHM, 2020] ołowiu rafinowanego, co stanowi ok. 19% produkcji ołowiu w Polsce i ok. 5,6% w Europie. Produkcja ołowiu rafinowanego w KGHM oparta jest na materiałach ołowionośnych, gromadzonych w urządzeniach ochrony atmosfery, które stanowią integralną część ciągu technologicznego miedzi. Jest to najlepsza metoda zagospodarowania materiałów ołowionośnych, wpisująca się w europejską koncepcję gospodarki o obiegu zamkniętym.

Prosta metoda detekcji cykli odstawy urobku samojezdnych ładowarek łyżkowych

Strony: 33-46

W górnictwie podziemnym rud miedzi transport poziomy urobku realizowany jest za pomocą samojezdnych maszyn załadowczo-odstawczych. Przykładowo, w kopalniach rud miedzi KGHM Polska Miedź S.A., gdzie stosowany jest komorowo-filarowy system eksploatacji złoża, odstawa urobku realizowana jest głównie przy współpracy ładowarek łyżkowych i wozów odstawczych. W przypadku krótszych tras odstawy proces ogranicza się już tylko do ładowarek. Obecnie obserwuje się globalny trend w zakresie rozwoju predykcyjnego utrzymania ruchu maszyn górniczych, nawigacji, jak również optymalizacji produkcji z wykorzystaniem przemysłowego internetu rzeczy (ang. Industrial Internet of Things, IIoT). Rozwój analityki w tym zakresie wymaga niestety pełnego wglądu w przebieg pracy maszyny w wyrobiskach górniczych, zapewniający prowadzenie wielowymiarowych analiz do szerszego zrozumienia kontekstów eksploatacji maszyny. W artykule przedstawiono metodę identyfikacji cykli odstawy, jak również składowych podprocesów, realizowanych w każdym pojedynczym cyklu. Zaproponowany algorytm bazuje na użyciu operacji splotu, w celu detekcji skoków obserwowanych w sygnale ciśnienia z siłownika układu hydraulicznego wychyłu łyżki.