"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud Nr 3 (68)/2013

Spis artykułów

Absorpcja (wychwytywanie) niebezpiecznych pierwiastków z wód przemysłowych

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 5-16

Zanieczyszczenie wody metalami ciężkimi przez odpadowe wody przemysłowe jest problemem środowiskowym na całym świecie. Metale ciężkie , na przykład kadm mogą pochodzić z różnych źródeł takich jak galwanotechnika, obróbka powierzchniowa metali, metalurgia, przemysł chemiczny. W przyrodzie kadm jest często powiązany ze sfalerytem (ZnS). To powiązanie jest spowodowane geochemicznym podobieństwem pomiędzy cynkiem i kadmem, które sprawia, że geologiczne rozdzielenie jest nieprawdopodobne. W rezultacie kadm jest głównie produktem ubocznym pochodzącym z przemysłu górniczego, hutniczego oraz rafinacji siarczkowych rud cynku a w mniejszym stopniu ołowiu oraz miedzi. Kadm jest rozpuszczalny w wodzie, reaguje z otaczającymi go pierwiastkami i przekształca się w różne związki chemiczne. Odkłada się w organizmach ryb oraz innych organizmach wodnych i roślinach. Zdrowie człowieka jest narażone na ryzyko spowodowane spożyciem zanieczyszczonej żywności i wody. Różne metale ciężkie mogą być obecne w ściekach z produkcji górniczej i przeróbki rud. Aby zmniejszyć negatywny wpływ działalności górniczej na ludzki organizm, procesy wychwytywania są korzystną alternatywną metodą oczyszczania w stosunku do innych metod, ponieważ są bardziej ekonomiczne i łatwo dostępne. Jako możliwe tanie adsorbenty bierze się tu pod uwagę niektóre materiały naturalne [1]. Bentonit jest jedną z najpopularniejszych skał ilastych o wyjątkowych właściwościach adsorpcyjnych. Możliwe jest zastosowanie bentonitu jako sorbentu bez żadnego przetworzenia lub w postaci zmodyfikowanej. Chemiczne modyfikacje są możliwie dzięki obecności cząstek wody na powierzchni i wymiennych kationów w przestrzeni międzywarstwowej montmorylonitu [5]. Te właściwości wyraźnie wskazują na zdolność sorpcji szkodliwych substancji zanieczyszczających z ewentualnego wycieku.

Jak można wykorzystać dziedzictwo górnicze? Wybrane przykłady z Europy

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 17-32

Rewitalizacja obiektów architektury poprzemysłowej umożliwia zachowanie ich dla przyszłych pokoleń, przywracając im pierwotne funkcje lub nadając nowe, co umożliwia dalsze użytkowanie tych zabytków. W tej grupie obiekty, które pozostały po przemyśle wydobywczym stanowią zasoby szczególne. Oprócz budynków, na grupę tę składają się specjalne konstrukcje wyciągowe, a także obiekty zakładów przeróbczych. Do grupy tej należą także konstrukcje podziemne. Program rewitalizacji obszarów poprzemysłowych po zakończeniu prac wydobywczych jest bardzo podobny we wszystkich krajach Europy. Przykłady dobrego zagospodarowania takich miejsc dla celów turystycznych można znaleźć w Wielkiej Brytanii. Kolejne działania prowadzące do wykorzystania obiektów górniczych dla celów edukacyjnych I turystycznych można też znaleźć m.in. we Włoszech, Hiszpanii, Czechach i w Polsce.

Ewolucja nadzoru górniczego na ziemiach polskich

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 33-43

Artykuł prezentuje syntezę przemian historycznych, jakim podlegał na przestrzeni wieków nadzór górniczy na ziemiach polskich. Analiza tej ewolucji oparta jest na dostępnym pośrednio materiale źródłowym. Scharakteryzowano główne cechy nadzoru właścicielskiego w średniowiecznym górnictwie, przejście do systemu urzędów górniczych, główne założenia zasady dyrekcyjnej oraz specyfikę okresu PRL-u. Celem autora jest próba wyjaśnienia dlaczego ewolucja kształtu nadzoru górniczego przebiegała w ten, a nie inny sposób. Zasygnalizowano także możliwość pojawienia się nowego wzorca działania nadzoru górniczego.

Zwałowiska pogórnicze jako obiekty geoturystyczne na przykładzie Zagłębia Ruhry i Górnośląskiego Zagłębia Węglowego - waloryzacja i analiza porównawcza

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 45-51

W artykule podjęta została próba waloryzacji zwałowisk pogórniczych w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym i w Zagłębiu Ruhry. Koncepcja ta zawiera ocenę w oparciu o dwa kryteria: wartość merytoryczną oraz dostępność. Do badań wytypowano czterdzieści reprezentatywnych obiektów, kierując się powierzchnią zwałowisk, lokalizacją, zagospodarowaniem oraz złożonością problemów środowiskowych. Uzyskane rezultaty wskazują na wysoką ocenę zwałowisk zlokalizowanych w Zagłębiu Ruhry, co stanowi o efektywnej rekultywacji tych obiektów. Zwałowiska zlokalizowane na obszarze GZW są ocenione nisko, co wiąże się z niskim poziomem ich rekultywacji oraz zagospodarowania. Analizując wyniki waloryzacji, da się zauważyć istotność efektywnej rekultywacji zwałowisk wynikającej ze szczegółowych uregulowań prawnych. Nie bez znaczenia jest również, fakt iż antropogeniczne formy terenu takie jak zwałowiska pogórnicze są wykorzystywane do celów dydaktycznych, rekreacyjnych czy krajobrazowych.

Wpływ ochrony dziedzictwa geologicznego i georóżnorodności na projektowanie podziemnych tras turystycznych

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 53-65

Dziedzictwo geologiczne rozumiane jest najczęściej jako element przyrody nieożywionej o unikatowej wartości dla społeczeństwa. To stosunkowo nowe określenie nie posiada jednoznacznej i powszechnie akceptowanej definicji. W szerokim ujęciu dziedzictwo geologiczne to abiotyczna spuścizna natury, czyli to, co zawarte jest w atmosferze, hydrosferze oraz wszystkich strukturach Ziemi. Dziedzictwo geologiczne - te elementy przyrodniczej georóżnorodności, które mają istotną wartość dla ludzi, obejmującą badania naukowe, edukację, estetykę, inspirację, rozwój kulturowy oraz miejsca społecznie ważne. Istotną rolę w ochronie dziedzictwa geologicznego odgrywają podziemne trasy turystyczne. Podziemne trasy zawierają w swej strukturze funkcję: ochronną, naukową, edukacyjno-dydaktyczną i turystyczną.

Geologiczne kartowanie podziemnych obiektów pogórniczych jako narzędzie do pozyskiwania danych geologicznych w Sudetach

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 67-76

W artykule zaprezentowano wyniki geologicznego kartowania wybranych historycznych, podziemnych obiektów pogórniczych na obszarze Sudetów. Geologiczne kartowanie takich obiektów przedstawiono jako metodę służącą pozyskiwaniu bardzo precyzyjnych danych geologicznych. Uzyskiwane podczas takich prac wyniki są elementem opisu georóżnorodności i dziedzictwa górniczego, a także służą ochronie tych wartości. Zagadnienie ukazano na przykładzie czterech wybranych obiektów: Sztolni Górnej w Kowarach (pole górnicze kopalni „Wolność"), sztolni Gertruda w Złotym Stoku, małej sztolni po eksploatacji marmuru w Janowicach Wielkich obraz obiektu Osówka (fragmentu poniemieckiego kompleksu wojskowego „Riese").

Możliwości wykorzystania obiektów pogórniczych w Bystrzycy Górnej na Dolnym Śląsku dla celów turystyki

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 77-84

Artykuł prezentuje historię i pozostałości dawnych robót górniczych w okolicach Bystrzycy Górnej w Górach Sowich. Przedstawiono 500 lat historii poszukiwań i eksploatacji zlokalizowanego tam złoża polimetalicznego. W oparciu o wyniki kwerendy archiwalnej oraz przeprowadzonych na obszarze dawnych robót prac badawczo-inwentaryzacyjnych zlokalizowano poszczególne zespoły historycznych wyrobisk, znane w literaturze przedmiotu pod różnymi nazwami. Przedstawiono możliwości wykorzystania pozostałości dawnych robót górniczych jako atrakcji turystycznej.

Wykorzystanie cyklu ewolucji obszaru turystycznego TALC w planowaniu i zarządzaniu projektem geoturystycznym

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 85-92

Projekty związane z zagospodarowaniem obiektów dziedzictwa geologicznego i górniczego na cele geoturystyki i turystyki przemysłowej należy traktować jako standardowe projekty inwestycyjne. Jednocześnie przedsięwzięcia o tym charakterze są również projektami turystycznymi, związanymi z kreowaniem produktu turystycznego i jego promocją oraz rozwojem celem przyciągnięcia dużej liczby odwiedzających. W artykule przedstawiono możliwości wykorzystania cyklu ewolucji obszaru turystycznego (Tourism Area Life Cycle TALC), opracowanego przez R.W. Butlera, do planowania i zarządzania przedsięwzięciem geoturystycznym w dłuższej perspektywie czasu.