"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud Nr 3 (64)/2012

Spis artykułów

Zintegrowany system zarządzania produkcją w górnictwie odkrywkowym

Strony: 5-14

Artykuł prezentuje Zintegrowany System Zarządzania Produkcją (IPMS - Integrated Production Management System), który został zaprojektowany dla odkrywkowej kopalni węgla prowadzącej działalność górniczą na południu Stanów Zjednoczonych. IPMS jest rozszerzeniem wcześniej opracowanego systemu Zintegrowanego Środowiska Danych dla Analizy i Kontroli Zużycia Energii (IDE-ACE - Integrated Data Environment for Analysis and Control of Energy Consumption), który był wykorzystywany w tej kopalni w ciągu ostatnich kilku lat. System IPMS zarządza danymi napływającymi od załogi do sprzętu górniczego i określa kluczowe wskaźniki funkcjonowania. Jest użytecznym narzędziem dla działów produkcyjnych i utrzymania ruchu w kopalni. IPMS zostanie również wdrożony w nowym projekcie typu greenfield w tej samej spółce.

Rola węgla kamiennego w przyszłym zaspokajaniu zapotrzebowania na energię w Południowej Afryce

Strony: 15-26

Węgiel jest obecnie głównym źródłem energii wykorzystywanym przy produkcji 93% energii elektrycznej w Południowej Afryce. Przewiduje się, że do końca obecnego stulecia, zapotrzebowanie na energię elektryczną wzrośnie siedmiokrotnie, przy czym elektrownie węglowe pozostaną głównym jej źródłem, zanim nie zostanie ona zastąpiona przez energię odnawialną lub nuklearną, co jest przewidywane około roku 2075. Niniejszy artykuł analizuje, czy złoża węgla Witbank i Highveld, dostarczające obecnie 75% węgla wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej, mają wystarczająco duże zasoby, aby zaopatrywać istniejące i przyszłe elektrownie. Stwierdzono, że w ciągu 15 do 25 lat potrzebne będzie alternatywne źródło węgla kamiennego.

Licencjackie prace dyplomowe studentów górnictwa jako swoiste zarządzanie projektem

Strony: 27-36

Etap pisania prac dyplomowych na ostatnim roku studiów licencjackich jest najważniejszym zadaniem dla studentów na wielu uczelniach technicznych. Napisanie pracy dyplomowej jest często niezbędne do uzyskania tytułu licencjata i otwiera drogę do studiów wyższego stopnia - magisterskich i doktorskich. Stąd też jakość pracy dyplomowej (licencjackiej) może mieć znaczenie przy wyborze opcji przyszłej ścieżki kariery studenta. W artykule podkreślono strukturalne podejście do tego etapu studiów, oparte na zasadach zarządzania projektem. Studenci są tu Kierownikami Projektu, definiują cele projektu i skupiają się na osiągnięciu kolejnych jego etapów. Takie podejście doprowadziło nie tylko do uzyskania ważnych punktów zwrotnych, jeśli chodzi terminowość sporządzania prac lecz również do poprawy jakości ich wyników oraz uzyskania przez studentów bardziej satysfakcjonującego i większego doświadczenia.

EXPLORES - współpraca w zakresie szkoleń i badań na poziomie europejskim dotyczących poszukiwań i eksploatacji

Strony: 37-44

Projekt EXPLORES ma na celu rozwój efektywnej współpracy pomiędzy instytutami uczelni wyższych, jednostkami badawczymi i przemysłem wraz z wizją zrównoważonego zaopatrzenia w surowce w Europie. W projekcie jest 9 pełnoprawnych uczestników i 14 stowarzyszonych partnerów, głównie z Europy, ale także z Południowej Afryki i Indii. Koordynatorem projektu jest Uniwersytet w Miskolc. Programy szkoleniowe i badawcze będą prowadzone w 15 tematach badawczych, które są skupione wokół dwóch głównych obszarów: zagadnień ochrony środowiska w przemyśle wydobywczym oraz przyszłych technologii poszukiwania i wydobywania surowców.

Pierwiastki ziem rzadkich: przegląd i analiza ich wielowymiarowego światowego znaczenia

Strony: 45-59

Ogólnoświatowe debaty na temat dostępu i wykorzystania surowców mineralnych dały w ostatnich latach wielowymiarowe spojrzenie na to zagadnienie. Olbrzymi ekonomiczny i technologiczny postęp w Chinach oraz w innych krajach, prowadzi do zwiększenia popytu na ważne surowce, takie jak pierwiastki ziem rzadkich (REEs - Rare Earth Elements). REEs odgrywają kluczową rolę w gospodarce efektywnie bazującej na czystej energii. Z tego powodu REEs są często nazywane „Zielonymi pierwiastkami". Światowa produkcja REEs jest obecnie zmonopolizowana przez Chiny. Zarówno Unia Europejska, jak i Stany Zjednoczone są niemal w 100% zależne od importu REEs. Luka naukowa pomiędzy Europą i Stanami Zjednoczonymi z jednej strony a Chinami z drugiej rośnie, czyniąc tym samym Chiny dominującym światowym graczem. Ostatnie analizy geopolityczne stwierdzają, że: „REEs są tak strategicznym towarem jak ropa naftowa czy żywność i takim pozostaną do końca tego wieku". Artykuł ma umożliwić wgląd i uwypuklić wielowymiarowe światowe znaczenie REEs.

Przyszłe wyzwania dla Wydziałów Górniczych, czy jesteśmy na nie gotowi? Czy mamy solidny program edukacyjny?

Strony: 61-70

W ciągu najbliższych 20-30 lat populacja ludzi osiągnie ponad 8 miliardów. Biorąc powyższe pod uwagę produkcja przemysłowa wzrośnie jeszcze bardziej niż obecnie. To oznacza, że metodą odkrywkową będą eksploatowane złoża o niższej zawartości składnika użytecznego i na coraz większej głębokości. Wybieranie złóż o mniejszej zawartości składnika użytecznego na coraz większej głębokości wymaga efektywnego usuwania skał nadkładu, w stosunku do czasów obecnych, co spowoduje usuwanie większej ilości skały płonnej i większe zmiany na powierzchni terenu. Te przewidywania wskazują, że w przyszłości wyzwaniem dla technologii górniczej będą: produkcja surowców ze złóż o niższej zawartości składników użytecznych i efektywniejsze usuwanie skał płonnych (lean mining), większe obszary zostaną zniszczone przez olbrzymie odkrywki, co będzie wymagało większego skoncentrowania się na niekorzystnym wpływie działalności górniczej na środowisko. Stąd też potrzebne będą plany rekultywacji terenów po eksploatacji górniczej (ekologiczne górnictwo lub zrównoważone górnictwo). Działalność dużych i głębszych kopalń musi być powiązana z minimalizacją kosztów (inwestycyjnych i operacyjnych) oraz minimalizacją ryzyka działalności (bezpieczne górnictwo, zdrowe środowisko pracy). Artykuł rozważa powyższe wyzwania i konsekwencje opisanych cech górnictwa dla programów edukacyjnych z zakresu technologii górniczych w ciągu następnych 20-30 lat.

Realizacja studiów bazujących na projekcie w edukacji w zakresie technologii górniczej

Strony: 71-82

Artykuł omawia przebieg dwóch kursów uczelnianych opracowanych na podstawie projektu/problemu, które prowadzone są w Szkole Inżynierii Górnictwa na Uniwersytecie Nowej Południowej Walii w Australii w ramach programu Mining Education Australia (MEA). W oparciu o strategie realizacyjne: budowanie zespołu, narzędzia do zmiany zasad oceniania oraz oceny porównawczej, na obu kursach poprawie uległy satysfakcja jak i osiągnięcia studentów.