Artykuły

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

Wielowymiarowa analityka danych strumieniowych SCADA na potrzeby oceny efektywności energetycznej odstawy taśmowej

Artykuł przedstawia propozycję narzędzi analitycznych, możliwych do opracowania z danych rejestrowanych w ramach funkcjonowania systemów automatyki przemysłowej. Narzędzia te mogą być realnym wsparciem przy próbie optymalizacji efektywności procesowej, szczególnie energetycznej. W uproszczeniu, każde dowolne urządzenie energomechaniczne zasilane jest prądem i sterowane systemem automatyki przemysłowej. Postać sygnału zwykle zależna jest od różnych trybów pracy danego urządzenia, wynikających m.in. z jego obciążenia zewnętrznego. Dostępne metody segmentacji sygnałów i metody statystyczne pozwalają zautomatyzować proces identyfikacji trybów operacyjnych, jak również rozpoznawać inne prawidłowości czy anomalne zachowania, wynikające z nieprawidłowej pracy urządzenia. Dzięki temu z prostego sygnału prądowego możemy liczyć rzeczywisty czas pracy obiektu technicznego, zużycie mediów, identyfikować tryby pracy urządzenia, rozpoznawać straty procesu, określać parametry wydajnościowe KPI oraz rozwijać procedury diagnostyczne. W artykule zaproponowano metody wielowymiarowego przetwarzania danych oraz ich zastosowanie na danych rzeczywistych z odstawy taśmowej. Opisano algorytm identyfikacji reżimów operacyjnych oparty na technikach uczenia maszynowego oraz dalsze kontekstowe analizy, wraz z różnymi wizualizacjami.

Waloryzacja geoturystyczna kopalni São Domingos (Portugalia) jako obiektu dziedzictwa górniczego

W artykule dokonano waloryzacji geoturystycznej pozostałości kopalni São Domingos w regionie Alentejo, Portugalia z punktu widzenia edukatorów – nauczycieli akademickich, prowadzących zajęcia terenowe w ramach projektu edukacyjnego OpenYourMine. Waloryzację przeprowadzono w zakresie obecnego zagospodarowania i udostępnienia odwiedzającym tego historycznego kompleksu górniczego, dokonując jego oceny jako produktu turystycznego pod kątem realizacji procesu dydaktycznego oraz celem wskazania możliwości jego rozwoju.

Użytkowanie górnicze w polskim systemie prawnym

Publikacja poddaje analizie problematykę użytkowania górniczego, które zostało uregulowane w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze. Omówiono charakter prawny tego zagadnienia, wskazując jednocześnie na essentialia negotii umowy o ustanowienie użytkowania górniczego. Nadto, zwrócono uwagę na wątpliwości, pojawiąjące się co do wynagrodzenia, a także samego trybu przetargowego. W dalszej części zaprezentowano zasadę pierwszeństwa oraz zakres przestrzenny użytkowania górniczego. Przytoczono również poglądy przedstawicieli doktryny prawa cywilnego, mające istotny wpływ na analizowaną problematykę. Artykuł oparto na literaturze przedmiotu, opracowaniach komentarzowych, skorzystano także z zasobności orzeczeń, w szczególności z aktualnej linii orzeczniczej, wypracowanej przez sądy administracyjne.

Wykorzystanie wyników badań współczesnej aktywności tektonicznej do oceny chwilowego poziomu zagrożenia zdarzeniem sejsmicznym na obszarach wydobywczych południowo-zachodniej Polski

Zmiany tektonicznego pola naprężeń w jednostce Depresji Świebodzic są powodem skomplikowanej kinematyki bloków skalnych. Pole sił tektonicznych wytwarza efekty rotacji, ruchów poziomych i pionowych skalnych bloków rozdzielonych licznymi uskokami. System pomiarowy Laboratorium Geodynamicznego w Książu, składający się z instrumentów stojących na skalnych blokach, jest naturalnym detektorem aktywności tektonicznej. System ten pozwala na wyznaczanie chwilowych wartości funkcji aktywności tektonicznej z mikrometryczną dokładnością. Porównanie zmian funkcji aktywności tektonicznej i ich pochodnych z czasowym rozkładem zdarzeń sejsmicznych w obszarach Dolnego i Górnego Śląska wskazuje, że trzęsienia ziemi występują zgodnie ze szczególnymi i powtarzającymi się stanami procesu deformacji tektonicznych górotworu Depresji Świebodzic. Ta obserwacja wzmacnia tezę o istnieniu wielkoskalowego, jednorodnego pola naprężeń tektonicznych, którego zasięg w tym samym czasie obejmuje obszary Depresji Świebodzic oraz regiony górnicze Czech, Górnego i Dolnego Śląska. Wiarygodność tej tezy jest niezależnie potwierdzona przez wieloletnie pomiary horyzontalnych składowych ruchów skorupy ziemskiej, wykonanych technikami satelitarnymi przez sieć stacji GNSS, SLR, DORIS i VLBA, rozmieszczonych na płycie europejskiej. W obszarze Europy Centralnej pomiary te pokazują jednorodne pole horyzontalnych prędkości przesuwu Płyty Europejskiej. Jednorodny ruch płyty jest wynikiem działania jednorodnego, wielkoskalowego pola sił tektonicznych, które ten ruch wywołują. Bieżący stan wielkoskalowego jednorodnego pola naprężeń tektonicznych ma duży wpływ na wywołanie wstrząsu sejsmicznego. Przedstawione wyniki badań zjawisk tektonicznych są dedykowane potrzebie wzmocnienia wiedzy o aktualnej możliwości zajścia zdarzenia sejsmicznego. Problem ten ma kluczowe znaczenie dla poprawy warunków bezpieczeństwa robót górniczych w obszarach wydobywczych Górnego i Dolnego Śląska.

Zarządzanie bezpieczeństwem w obszarach przemysłowego narażenia na ołów – prezentacja dobrych praktyk produkcyjnych i higienicznych obowiązujących w hutach miedzi należących do KGHM Polska Miedź S.A.

Niniejsza publikacja prezentuje dobre praktyki produkcyjne i higieniczne, stosowane w obszarach produkcyjnych, w których występuje narażenie na metale ciężkie, w szczególności na ołów. Autorzy omawiają stosowane rozwiązania, dotyczące organizacji pracy i zarządzania BHP w hutach miedzi Głogów i Legnica, należących do KGHM Polska Miedź S.A. w Lubinie. Celem podejmowanych działań w tym zakresie jest niedopuszczenie do ewentualnych „odsunięć” pracowników przez lekarzy medycyny pracy ze stanowisk pracy narażonych na pyły ołowiu i jego związki (Pb) ze względu na podwyższony poziom Pb we krwi (przekroczenie dopuszczalnego stężenia biologicznego – DSB). Konsekwencją takiej praktyki jest ograniczenie rozwoju schorzeń zawodowych pracowników, wynikających z narażenia na metale ciężkie, w szczególności na ołów. KGHM Polska Miedź S.A. w Lubinie produkuje rocznie około 30 000 ton [KGHM, 2020] ołowiu rafinowanego, co stanowi ok. 19% produkcji ołowiu w Polsce i ok. 5,6% w Europie. Produkcja ołowiu rafinowanego w KGHM oparta jest na materiałach ołowionośnych, gromadzonych w urządzeniach ochrony atmosfery, które stanowią integralną część ciągu technologicznego miedzi. Jest to najlepsza metoda zagospodarowania materiałów ołowionośnych, wpisująca się w europejską koncepcję gospodarki o obiegu zamkniętym.

Prosta metoda detekcji cykli odstawy urobku samojezdnych ładowarek łyżkowych

W górnictwie podziemnym rud miedzi transport poziomy urobku realizowany jest za pomocą samojezdnych maszyn załadowczo-odstawczych. Przykładowo, w kopalniach rud miedzi KGHM Polska Miedź S.A., gdzie stosowany jest komorowo-filarowy system eksploatacji złoża, odstawa urobku realizowana jest głównie przy współpracy ładowarek łyżkowych i wozów odstawczych. W przypadku krótszych tras odstawy proces ogranicza się już tylko do ładowarek. Obecnie obserwuje się globalny trend w zakresie rozwoju predykcyjnego utrzymania ruchu maszyn górniczych, nawigacji, jak również optymalizacji produkcji z wykorzystaniem przemysłowego internetu rzeczy (ang. Industrial Internet of Things, IIoT). Rozwój analityki w tym zakresie wymaga niestety pełnego wglądu w przebieg pracy maszyny w wyrobiskach górniczych, zapewniający prowadzenie wielowymiarowych analiz do szerszego zrozumienia kontekstów eksploatacji maszyny. W artykule przedstawiono metodę identyfikacji cykli odstawy, jak również składowych podprocesów, realizowanych w każdym pojedynczym cyklu. Zaproponowany algorytm bazuje na użyciu operacji splotu, w celu detekcji skoków obserwowanych w sygnale ciśnienia z siłownika układu hydraulicznego wychyłu łyżki.

Profilaktyka zagrożenia tąpaniami w warunkach eksploatacji złoża rud miedzi na dużych głębokościach, na przykładzie pola SI-XXV/1 O/ZG Rudna

Artykuł przedstawia wyniki analizy przyczynowo-skutkowej warunków geologiczno-górniczych występujących w polu eksploatacyjnym SI-XXV/1 O/ZG Rudna, przebiegu dotychczasowej eksploatacji złoża rud miedzi oraz towarzyszącej jej aktywności sejsmicznej. W celu dokonania oceny efektywności dotychczasowej eksploatacji, a także przeprowadzenia analizy skuteczności profilaktyki zagrożenia tąpaniami, podzielono cały przebieg czasowy eksploatacji na okresy, w których roboty prowadzono różnymi systemami eksploatacji – J-UG-PS, R-UO, R-UO/H  i J-SZ/UG. Przeprowadzono analizę skuteczności zapobiegania zagrożeniom poprzez prowokację wstrząsów górotworu, w zależności od stosowanego systemu eksploatacji, sposobu rozcięcia calizny oraz zakresu aktywnej profilaktyki zagrożenia tąpaniami. Na tej podstawie dokonano weryfikacji metod profilaktyki tąpaniowej i przedstawiono jej proponowany, optymalny zakres dla dalszych robót wybierkowych.

Koncepcja eksploatacji w filarze oporowym wyrobisk poziomu 740, w O/ZG Lubin

W artykule przedstawiono koncepcję prowadzenia robót eksploatacyjnych w filarze oporowym wiązki chodników W-74 W-1 i pochylni C-81÷85, zlokalizowanym na poziomie 740, w zachodnim rejonie kopalni Lubin. Przedmiotowe wyrobiska zostały wykonane w początkowym etapie jej działalności. Od tego czasu pełnią istotne funkcje wentylacyjne, transportowe i odwadniające. Eksploatacja w polach, otaczających filar oporowy, została już zakończona. Z tego względu możliwe jest podjęcie wybierania złoża w nim zalegającego. Dotychczasowe doświadczenia górnicze, nabyte podczas prowadzenia eksploatacji w przedmiotowym rejonie, jednoznacznie wskazują, że planowanym robotom może towarzyszyć wysoka aktywność sejsmiczna, w tym występowanie zjawisk wysokoenergetycznych ze skutkami rejestrowanymi w wyrobiskach. Publikacja zawiera analizę uwarunkowań geologiczno-górniczych, mających wpływ na poziom zagrożeń naturalnych, wyniki prognozy aktywności sejsmicznej oraz przedstawienie koncepcji prowadzenia robót eksploatacyjnych ww. filarze oporowym. W toku dotychczasowej eksploatacji złoża rud miedzi w O/ZG Lubin wielokrotnie prowadzono roboty wybierkowe w filarach oporowych wyrobisk korytarzowych. Eksploatacji o charakterze zamykającym zwykle towarzyszyło duże zagrożenie tąpaniami [1, 2]. Przedstawione przez autorów rozwiązania technologiczne wykorzystują dotychczasowe doświadczenia kopalni Lubin z prowadzeniem eksploatacji w filarach oporowych.

Metoda oceny jakości dróg odstawy i śledzenia ruchu maszyn odstawczych w wyrobiskach górniczych kopalni podziemnej z wykorzystaniem czujników inercyjnych – wstępne wyniki

W górnictwie światowym od wielu lat obserwuje się intensywny wzrost zainteresowania eksploatatorów w zakresie rozwijania systemów monitoringu parametrów operacyjnych maszyn górniczych, szczególnie maszyn załadowczo-odstawczych. Obserwuje się również dynamiczny rozwój algorytmiki w zakresie efektywnego i wydajnego zarządzania, szczególnie w zakresie predykcyjnego utrzymania ruchu. Niestety, w dalszym ciągu w górnictwie marginalizowany jest aspekt warunków drogowych, który odgrywa znaczący wpływ na komfort i efektywność pracy operatora, jak również niezawodność maszyny, w szczególności na przeguby maszyn oraz zużycie i uszkodzenia opon. Ponadto należy podkreślić, że jest to bardzo istotny problem również z punktu widzenia utrzymania infrastruktury kopalni, w tym sieci dróg dojazdowych i odstawczych. W artykule przedstawiono zastosowanie mobilnego czujnika inercyjnego (IMU) do estymacji warunków drogowych w kopalni podziemnej. Opisano szczegółowo procedurę do klasyfikacji drgań do oceny jakości drogi. Przedstawiono prostą metodę do śledzenia trajektorii ruchu pojazdów oraz zaproponowano metodę wizualizacji wyników oceny jakości drogi. W artykule przedstawiono przykładowe wyniki, zarejestrowane przez układ pomiarowy w warunkach kopalni podziemnej. Opisano zidentyfikowane problemy oraz dalsze kierunki pracy.

KGHM Polska Miedź S.A. – szkic monograficzny 1960-2020

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

W artykule przedstawiono genezę Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego, proces powstawania Kombinatu Górniczo-Hutniczego Miedzi poprzez budowę kopalń, hut miedzi oraz zaplecza produkcyjnego. Następnie zaprezentowano proces przekształceń własnościowych państwowego kombinatu w miedziowy holding o charakterze spółki akcyjnej pod nazwą KGHM Polska Miedź S.A. W dalszej kolejności opisano „zagraniczny” KGHM oraz aktualne inwestycje górnicze, pozwalające na dalsze funkcjonowanie KGHM. W zakończeniu zaprezentowano wykaz ważniejszych podmiotów gospodarczych w Grupie Kapitałowej, aktualny stan zasobów oraz podsumowanie procesu 60-letniej działalności.

Święci patroni górników w Ameryce Łacińskiej

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

W krajach Ameryki Łacińskiej, górnicy pracujący w trudnych i niebezpiecznych warunkach podziemi też mają swoich orędowników i świętych patronów. Odmiennie niż w Europie, patronem górników w Ameryce Południowej nie jest św. Barbara. Zależnie od kraju, a nawet wydobywanych minerałów, górnicy wybrali za swego orędownika różnych świętych. Najbardziej rozpowszechniony jest kult San Lorenzo, Matki Bożej, a w Meksyku Dzieciątka Jezus. W wielu andyjskich regionach górniczych Indianie, mimo przyjętej ewangelizacji, nie porzucili wierzeń praojców. W podziemiu kopalni indiańscy górnicy nadal wyznają swój dawny kult opiekuna El Tío de la mina – odpowiednika naszego Skarbnika. W każdym kraju i regionie górniczym Ameryki Łacińskiej tradycje uroczystości Dnia Górnika mają swoją niepowtarzalność, a daty obchodów święta są inne. Podczas obchodów uroczystych fiest i świąt górniczych zawsze organizowane są śpiewy przy muzyce oraz barwne tańce andyjskie. Najsłynniejszym synkretycznym tańcem andyjskich indiańskich górników jest taniec Diablada.

Na styku miedzi i grafenu

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

W artykule przedstawiono zalety i ograniczenia miedzianych przewodów elektrycznych oraz korzyści, wynikające z ich powlekania grafenem. Opisano metody wytwarzania powłok grafenowych na przewodach miedzianych, ze szczególnym uwzględnieniem metody CVD. Ponadto, zaprezentowano założenia projektu „Produkcja warstw grafenowych na przewodnikach miedzianych do zastosowań elektronicznych” (GLC-Connect), finansowanego z programu POIR. W ramach tego projektu zaplanowano opracowanie i budowę dwóch systemów do powlekania grafenem drutu miedzianego i ścieżek elektronicznych metodą CVD.

Pozostałości górnictwa rud uranu i kruszców w metamorfiku kaczawskim

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Artykuł przedstawia krótką historię oraz stan zachowania pozostałości prac górniczych, prowadzonych w obrębie metamorfiku kaczawskiego. Zaprezentowano w nim wyniki prac inwentaryzacyjnych, przeprowadzonych w kopalni Wleń w Pilchowicach i innych obiektach górniczych rejonu Radomice-Klecza, kopalniach rejonu Lipy, a także w kilku innych punkach w Górach Kaczawskich. Inwentaryzacją objęto 33 obiekty górnicze (szyby, sztolnie, wyrobiska odkrywkowe, zapadliska powierzchniowe, hałdy pokopalniane itp.), które poddano badaniom mineralogicznym, petrograficznym i radiometrycznym oraz udokumentowano fotograficznie. Prowadzono również badania historyczne w archiwach i bibliotekach. Podczas prac inwentaryzacyjnych zaobserwowano destrukcyjne zmiany, zachodzące z upływem czasu  w opisywanych obiektach górniczych. Przedstawiono również efekty prowadzonych tu prac rekultywacyjnych, mające na celu zminimalizowanie szkodliwego oddziaływania różnego rodzaju pozostałości prac górniczych na ludzi i środowisko. W podsumowaniu podano m.in. szacunkową długość wszystkich podziemnych wyrobisk górniczych oraz wielkość wydobycia rud uranu (w przeliczeniu na czysty metal) i innych surowców w kopalniach metamorfiku kaczawskiego.

Modelowanie i szacowanie wartości zasobów złóż stratoidalnych z wykorzystaniem programu QGIS

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Przedstawiono możliwości wykorzystania systemów informacji przestrzennej (GIS) w ocenie i analizie wartości zasobów złóż stratoidalnych oraz zasady korzystania z oprogramowania tzw. wolnego albo otwartego (open source/free software). Zwrócono uwagę na specyfikę budowy geologicznej złóż stratoidalnych oraz metodykę ich rozpoznawania i modelowania na przykładzie złoża, położonego na monoklinie przedsudeckiej. Zbudowano model wartości zasobów przemysłowych i eksploatacyjnych teoretycznego złoża stratoidalnego oraz przestawiono koncepcję szacowania wartości zasobów w blokach geologicznych. W ostatnim rozdziale podjęto dyskusję na temat wykorzystania sztucznej inteligencji (uczenia maszynowego) w modelowaniu i planowaniu produkcji w warunkach istnienia rzadkiej lub nieregularnej sieci opróbowania.

Metody pomiarów hydrogeologicznych w głębokich otworach na przykładzie projektu I-More

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Głębokie otwory, czyli takie o głębokości powyżej 500 m, stanowią zaledwie niecałe 7% wszystkich otworów zarejestrowanych w Centralnej Bazie Danych Geologicznych, prowadzonej przez Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy. Pomiary hydrogeologiczne w takich otworach wiertniczych są dla hydrogeologów niemałym wyzwaniem. Problem stanowi nie tylko głębokość i średnica otworu, ale także warunki panujące w ujmowanej warstwie wodonośnej, czyli położenie zwierciadła wody, mineralizacja, temperatura i gęstość wody oraz zawartość substancji zwiększających właściwości korozyjne wody, a zwłaszcza chlorków. W zależności od głębokości zalegania zwierciadła wód podziemnych i konstrukcji otworu, przeprowadzenie w nim obserwacji monitoringowych może być skomplikowane technicznie. Dodatkową trudnością cechują się pomiary w otworach pompowanych (studniach). W czasie próbnych pompowań w orurowaniu o niewielkiej średnicy trzeba zainstalować pełne oprzyrządowanie, tak by umożliwić przeprowadzenie pompowania i jednocześnie zapewnić odpowiednią częstotliwość i dokładność pomiarów. W artykule opisano wady i zalety różnych metod wykonywania pomiarów hydrogeologicznych (położenia zwierciadła wody i jej parametrów fizykochemicznych) zarówno w otworach obserwacyjnych, jak i w otworach pompowanych. Szczególną uwagę zwrócono na praktyczny aspekt zagadnienia. Przedstawiono przykład kompleksowego wykorzystania różnych metod i różnych urządzeń do pomiarów hydrogeologicznych w oparciu o doświadczenia z projektu I-More. Bazując na przeprowadzonych długotrwałych badaniach hydrogeologicznych z wykorzystaniem szeregu urządzeń pomiarowych, zarówno automatycznych, jak i manualnych, można jednoznacznie stwierdzić, że do prawidłowego wykonania pomiarów w głębokich otworach pompowanych w obecnych czasach niezbędna jest instalacja automatyki pomiarowej. Pomimo wielu zalet automatycznych czujników z rejestracją danych, dla wiarygodnej interpretacji i weryfikacji zgromadzonych wyników pomiarów, konieczne jest też prowadzenie systematycznych, manualnych pomiarów kontrolnych.

Określenie nośności obudowy wyrobisk korytarzowych w warunkach dołowych

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Wyznaczanie parametrów podpornościowych i charakterystyk obciążeniowo-deformacyjnych odrzwi obudowy łukowej podatnej realizowane jest głównie drogą badań stanowiskowych laboratoryjnych lub analitycznie metodami numerycznymi, np. za pomocą metody elementów skończonych. Inaczej sytuacja wygląda w przypadku obudowy mieszanej – odrzwiowej pokrytej warstwą torkretu. Z uwagi na specyfikę takiego układu nie jest możliwe przeprowadzenie badań laboratoryjnych, a symulacje komputerowe mogą być obarczone znacznymi błędami z uwagi na dużą zmienność parametrów powłoki z betonu natryskowego. Dla takich przypadków opracowano metodykę badań dla obudowy w warunkach dołowych, która pozwala określić rzeczywiste parametry dla różnych warunków jej wykonania. W artykule przedstawiono metodykę badania odrzwi pokrytych torkretem, stanowisko do takich badań oraz plan przygotowanych badań.

Koncepcja udostępnienia dla ruchu turystycznego obiektu objętego ochroną przyrody jako przykład turystyki zrównoważonej

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Jaskinia Niedźwiedzia jest jedną z najdłuższych i najgłębszych jaskiń w Polsce. Obiekt objęty jest ochroną w formie rezerwatu przyrody oraz programu Natura 2000. Część jaskini została udostępniona do zwiedzania w 1983 r. W 2010 r. odkryto wejście do nowego ciągu korytarzy, których długość przekracza 1000 m. Występują w nich różnorodne formy naciekowe: stalaktyty, stalagmity, stalagnaty, żyrandole, kopuły, kaskady i draperie.

Z uwagi na unikatowość odkrycia oraz jego olbrzymi potencjał turystyczny, zdecydowano się na rozpoczęcie prac, zmierzających do udostępnienia nowo odkrytej części jaskini dla ruchu turystycznego. Założeniem, przyjętym przed przystąpieniem do prac, było takie ich prowadzenie, aby istniejące warunki środowiskowe zachować w możliwie niezmienionym stanie. Dlatego też przedsięwzięcie rozpoczęto od szczegółowych badań, pomiarów i obserwacji dokumentujących:

-        miejsca i warunki zimowania nietoperzy, okresy rojenia się i ich migracji, 

-        warunki klimatyczne oraz geomorfologiczne jaskini,

-        siedliska przyrodnicze oraz chronione i rzadkie gatunki roślin.

Projekt trasy turystycznej powstał w nawiązaniu do uzyskanych wyników. Przedmiotem artykułu są, opracowane przez multidyscyplinarny zespół specjalistów, rozwiązania – zarówno techniczne, jak i organizacyjne – umożliwiające zachowanie chronionych elementów środowiska w warunkach udostępnienia nowej trasy turystycznej.

Ruch turystyczny z uwzględnieniem osób niepełnosprawnych w byłych wyrobiskach górniczych na przykładzie kompleksu Sztolnia Królowa Luiza

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu dysponuje kilkoma trasami podziemnymi, przeznaczonymi do ruchu turystycznego. Są to trasy z licznymi atrakcjami, wymagają jednak od turystów odpowiedniej sprawności ruchowej. Dla turystów z niepełnosprawnościami przygotowano specjalną trasę w Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej. W tym celu wykonano wiele prac adaptacyjnych oraz przeszkolono przewodników i wprowadzono przepisy, które regulują ruch osób niepełnosprawnych w kompleksie Sztolnia Królowa Luiza. W artykule przedstawiono najważniejsze informacje, dotyczące powstałej trasy dla osób niepełnosprawnych.

Tama izolacyjna z wizjerem jako sposób prezentacji dawnych wyrobisk górniczych

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu oferuje do zwiedzania podziemne trasy tury-styczne, m.in. w Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej (GKSD). Od kilkunastu lat trwają prace, mające na celu udostępnienie lub prezentację zwiedzającym systematycznie udostępnianych nowych wyrobisk górniczych. W Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej znajduje się wiele wyrobisk, które mają dużą wartość historyczną i poznawczą, lecz nie wszystkie mogą być udostępnione dla ruchu turystycznego. Wynika to głównie ze względów bezpieczeństwa, m.in. braku lub złego stanu obudowy górniczej i braku odpowiedniego przewietrzania. Dla zapewnienia ekspozycji wyrobisk górniczych o cennych walorach historycznych, w podziemnych trasach turystycznych zaprojektowano specjalny wizjer. W artykule zaprezentowano konstrukcję wizjera oraz miejsce jego instalacji.

Filarowy system wybierania węgla i jego historia

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

W artykule opisano, dawniej powszechnie stosowany w górnictwie, system filarowego wybierania pokładu węgla kamiennego. Przedstawiono rozwój mechanizacji robót górniczych i odstawy urobku. Opisano stosowane dawniej sposoby wykonywania robót strzałowych przy wybieraniu pokładu. Ważnym czynnikiem przy prowadzeniu podziemnej eksploatacji węgla jest wentylacja wyrobisk. Omówiono rodzaje dawniej stosowanych metod wentylacyjnych w górnictwie. System filarowy wybierania węgla stosowany był w kopalniach na Dolnym i Górnym Śląsku przez cały wiek XIX i na początku XX w. Stosowany był jeszcze w niektórych kopalniach w latach sześćdziesiątych XX w. W połowie wieku XX system filarowo-zabierkowy został wyparty przez ścianowy system wybierania węgla.

Projekt obudowy szybowej w warunkach zalegania głębokich pokładów solnych o znacznych miąższościach

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy znajduje się na monoklinie przedsudeckiej na Dolnym Śląsku. Charakterystyczną cechą górotworu stanowiącego otoczenie północnej części złoża rudy miedzi jest występowanie w utworach cechsztyńskich na głębokości ponad 1000 m warstwy soli kamiennej. Jej miąższość oraz głębokość zalegania wzrasta zgodnie z kierunkiem zapadania złoża. Z tego powodu, w miejscach lokalizacji nowo projektowanych szybów, miąższość pokładu solnego znacznie przekracza 100 m. Projekt konstrukcji obudów szybowych musi uwzględniać właściwości geomechaniczne górotworu. Głównym problemem związanym z wyborem obudowy w soli kamiennej jest zapobieganie skutkom radialnych deformacji wynikających ze zjawiska pełzania, które powodują, że wyłom szybowy z czasem ulega stopniowemu zaciskaniu. W tych warunkach projektanci obudów szybowych stają przed wyzwaniem stworzenia innowacyjnych rozwiązań, które będą w stanie trwale, skutecznie i bezpiecznie chronić wyrobisko szybowe. W artykule zostały przedstawione własne doświadczenia autorów związane z obecnie funkcjonującymi obudowami szybów na odcinkach solnych, jak również nowe rozwiązanie projektowe obudowy, które, w opinii autorów, trwale zabezpieczy wyrobisko szybowe w sposób niewymagający jego cyklicznej przebudowy.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14