Wyniki wyszukiwania

1

Wpływ skrępowanych warunków eksploatacji na stan zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami w kopalniach rud miedzi

Przedstawiono problematykę wpływu warunków skrępowanych na stan zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami w kopalniach rud miedzi. Scharakteryzowano występujące w kopalniach LGOM różne przypadki skrępowania robót eksploatacyjnych oraz przeprowadzono analizę aktywności sejsmicznej w powiązaniu z rozwojem eksploatacji w trudnych warunkach górniczych w bloku D-IE i filarze oporowym upadowych A-5/4-A-7 w kopalni Polkowice-Sieroszowice.

Ocena zagrożenia tąpaniami i profilaktyka tąpaniowa w polskich kopalniach miedzi

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Długotrwała eksploatacja złoża miedzi na obszarze LGOM pozwoliła na uzyskanie znaczącego doświadczenia odnośnie wpływów warunków geologiczno-górniczych na zagrożenie sejsmicznie i tąpaniowe. W oparciu o zgromadzone dane, opracowane zostały metody zapobiegania tąpaniom dla podziemnych kopalń miedzi. Metody oceny zagrożenia tąpaniami, jak również metody kontroli tąpań stanowią system zapobiegania tąpaniom. Metody zapobiegania tąpaniom, które ze względu na swój charakter i miejsce w procesie wydobycia dzielimy na pasywne i aktywne. Aktywne metody zapobiegania tąpaniom polegają na likwidacji naprężeń w obszarach ich koncentracji poprzez kontrolowane prowokowanie wstrząsów i tąpnięć górotworu przy wykorzystaniu robót strzałowych (grupowe strzelania urabiające, strzelania odprężające w górotworze i w filarach zdolnych do akumulacji naprężeń oraz w spągu i w stropie wyrobisk). Strzelania grupowe jako podstawowa metoda są bardzo skuteczne w warunkach kopalń miedzi. Prowokowanie zjawisk dynamicznych pozwala na kontrolowanie czasu i miejsca ich wystąpienia. W polskich kopalniach miedzi wszystkie roboty strzałowe wykonywane są pod nieobecność pracowników w rejonie eksploatacji. Dzienna ilość zarejestrowanych silnych zjawisk sejsmicznych oraz ilość uwolnionej przy tym energii potwierdzają celowość stosowania tego sposobu zapobiegania tąpaniom. Metody zapobiegania zagrożeniu tąpaniowemu opracowane w ciągu 40 lat eksploatacji złoża miedzi są opłacalne ekonomicznie i zapewniają odpowiednią skuteczność w warunkach wysokiego poziomu zagrożenia tąpaniami.

Geofizyczne badania stanu górotworu w świetle nowych uregulowań prawnych dotyczących geofizyków górniczych

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

W artykule, na tle charakterystyki poziomu zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami w górnictwie polskim, zaprezentowano krótki przegląd geofizycznych metod oceny stanu tych zagrożeń, w świetle nowej ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, która weszła w życie z dniem 1.01.2012 r. oraz wydanych dotychczas, na podstawie zawartych w niej delegacji, aktów wykonawczych, a także propozycji uregulowań rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych. Podkreślono zwiększenie zakresu zadań i odpowiedzialności geofizyków górniczych w całości procesu oceny stanu zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych.

Aktywność sejsmiczna w strefach zuskokowanych i w sąsiedztwie dużych dyslokacji tektonicznych w oddziałach kopalń KGHM Polska Miedź S.A.

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

W artykule przedstawiono poziom aktywności sejsmicznej górotworu w kopalniach KGHM Polska Miedź S.A. w latach 1990¸2012. Na tym tle zaprezentowano aktywność sejsmiczną w polach eksploatowanych w 2012 roku lub w których eksploatację zakończono w roku 2011, charakteryzujących się dużym zaangażowaniem tektonicznym (strefy zuskokowane, sąsiedztwo dużych dyslokacji tektonicznych). Na podstawie doświadczeń eksploatacyjnych dokonano oceny zagrożenia sejsmicznego dla prowadzonej eksploatacji.

Aktywność sejsmiczna w wybranych polach eksploatacyjnych w KGHM Polska Miedź S.A. O/ZG Rudna

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Zagrożenie tąpaniami w kopalniach rud miedzi, należących do KGHM Polska Miedź S.A w Legnicko-Głogowskim Zagłębiu Miedziowym (LGOM), systematycznie rośnie wraz z rozwojem eksploatacji, z rosnącą głębokością wybierania złoża oraz powiększaniem się powierzchni zrobów. Aktywność sejsmiczna górotworu i tąpania są zjawiskami powszechnymi w górnictwie światowym i występują wszędzie tam, gdzie wysokie naprężenia w skorupie ziemskiej i znaczna wytrzymałość skał prowadzą do ich dynamicznego niszczenia. W ZG Rudna eksploatacja prowadzona jest w warunkach dużego zagrożenia tąpaniami, co jest związane z koniecznością prowadzenia ciągłej kontroli oraz analizy stanu górotworu. Przeprowadzono analizę aktywności sejsmicznej towarzyszącej eksploatacji złoża rud miedzi o dużej miąższości w polu G-3/4 oraz w polu G-7/5 w kopalni Rudna w latach 2012-2013.

Wpływ uwarunkowań geologiczno-górniczych i rejestrowanej aktywności sejsmicznej na przebieg eksploatacji w polu XVII/1 w KGHM Polska Miedź S.A. O/ZG „Rudna”

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Eksploatację złoża rudy miedzi w polu XVII/1 rozpoczęto w 2005 r. Pole, w którym występowały zaburzenia tektoniczne, było prowadzone na krawędzi rozległych zrobów. W trakcie prowadzenia robót górniczych w tym polu rejestrowano wysoki poziom aktywności sejsmicznej oraz występowanie zjawisk dynamicznych – tąpnięć. Prowadzenie eksploatacji w warunkach skrępowanych wymagało sukcesywnego dostosowywania zasad i rygorów prowadzenia robót górniczych do bieżącej sytuacji geologiczno-górniczej.

Geomechaniczne aspekty prowadzenia frontu w kierunku do i od uskoku z perspektywy ocen zagrożenia tąpaniami

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

W artykule przedstawiono rezultaty modelowania analitycznego w zakresie geomechanicznej odpowiedzi górotworu na prowadzenie frontu robót rozcinkowych w dwóch odwrotnych względem siebie i uskoku kierunkach, ilustrujących zbliżanie się i oddalanie od zaburzenia. Punktem wyjścia podjętych analiz była zmienność współczynnika koncentracji naprężeń i gęstości energii w aspekcie oceny możliwości wystąpienia tąpnięcia na wybiegu frontu dla obu kierunków eksploatacji. W nawiązaniu do problematyki doboru metod profilaktyki tąpaniowej odniesiono się do kwestii wpływu na wielkość zagrożenia wybranych elementów technologii robót realizowanych w oparciu o systemy komorowo-filarowe.

Geomechaniczne warunki poprawy efektywności strzelań torpedujących w kopalniach LGOM

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strzelania torpedujące są jedną z aktywnych metod profilaktyki tąpaniowej i polegają na naruszeniu struktury skał stropowych w rejonach zagrożonych wstrząsami i tąpaniami. Zmiana integralności stropu, szczególnie warstwy wstrząsogennej bądź kontaktu warstw, zmniejsza możliwość koncentracji energii sprężystej, ale może też być swego rodzaju koncentratorem naprężeń, powodującym wcześniejsze zniszczenie skał. W artykule zaprezentowano wyniki modelowania numerycznego, pozwalające wyznaczać strefy koncentracji energii sprężystej w otoczeniu pola eksploatacyjnego, które będą obszarami, gdzie skuteczność profilaktyki aktywnej będzie największa. Wyniki symulacji numerycznej pozwoliły na sformułowanie ogólnych zasad doboru parametrów strzelań torpedujących.

Koncepcja eksploatacji złoża rud miedzi w węźle uskoków Rudna Główna i Biedrzychowa O/ZG Rudna KGHM Polska Miedź S.A.

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

W artykule dokonano oceny możliwości bezpiecznego wybrania złoża rud miedzi w węźle systemu uskoków Rudna Główna i Biedrzychowa, zlokalizowanym w południowo-wschodniej części kopalni Rudna. Przedmiotowy rejon charakteryzuje się bardzo wysoką aktywnością sejsmiczną. W okresie od 1988 r. w polach G-3/3, G-4/6, G-7/3, G-7/4 oraz G-7/5 wystąpiło łącznie ponad 230 wstrząsów o energii ³ 106 J, w tym 9 wstrząsów o energii ³ 108 J, które utożsamia się głównie z uaktywnianiem się ww. uskoków. Niemal wszystkie wstrząsy o tych energiach spowodowały tąpnięcia o rozległych skutkach. Planowana w tym rejonie eksploatacja będzie uwzględniać dostępne technicznie i organizacyjne działania, zmierzające do wykluczenia lub istotnego ograniczenia możliwości uaktywnienia się ww. dyslokacji oraz ograniczenia poziomu wysokoenergetycznej sejsmiczności, wywołanej uaktywnianiem się utworów wstrząsogennych, zlegających nad polami XII/5 i G-7/5. Omówiono charakterystykę warunków geologiczno-górniczych, występujących w rejonie planowanych robót wybierkowych oraz wyniki analizy aktywności sejsmicznej, towarzyszącej dotychczasowej eksploatacji. Przedstawiono warunki kontynuacji eksploatacji w polu G-7/5 oraz koncepcję wybierania złoża w polu XII/5, a także wyniki prognozy sejsmiczności dla obu ww. pól i zasady profilaktyki zagrożenia tąpaniami.

1